Глобалниот пазар на храна повторно се соочува со раст на цените, откако во март е забележано поскапување на повеќе основни прехранбени производи. Според најновите податоци на Организацијата за храна и земјоделство (FAO), најголем раст е регистриран кај растителните масла и шеќерот.
Индексот на цените на храната во март достигнал 128,5 поени, што претставува зголемување од 2,4 проценти во однос на февруари. Во споредба со истиот период минатата година, цените се повисоки за околу еден процент.
Главен двигател на поскапувањата се геополитичките тензии на Блискиот Исток, кои влијаат врз снабдувањето со енергенси, особено преку нарушувањата во транспортот на нафта низ Ормутскиот теснец. Ова доведе до повисоки цени на енергијата и вештачките ѓубрива, што директно ги зголемува трошоците за земјоделско производство.
Дополнителен фактор е и пренасочувањето на дел од земјоделските суровини кон производство на биогорива, како етанол и биодизел, наместо за прехранбени цели.
Според извештајот, цената на шеќерот во март пораснала за 7,2 проценти на месечно ниво, најмногу поради најавите дека Бразил ќе користи поголем дел од шеќерната трска за производство на етанол. Растителните масла, пак, поскапеле за 5,1 процент, при што сончогледовото масло расте поради ограничената понуда од регионот на Црното Море, додека палминото и репичиното масло се под притисок од зголемената побарувачка за биодизел.
Цените на житарките бележат умерен раст од 1,5 проценти, при што пченицата поскапува поради најавена суша во САД и очекувања за послаба сеидба во Австралија. Дел од притисокот е ублажен од стабилната понуда во Европа.
Млечните производи се зголемени за 1,2 проценти, што е прв раст од јули минатата година, додека месото поскапело за еден процент, главно поради сезонска побарувачка и намален извоз од одредени земји.
Во посебен извештај, FAO ја ревидираше нагоре прогнозата за глобалното производство на житарки во 2025 година на 3,036 милијарди тони, што претставува раст од 5,8 проценти. Сепак, за 2026 година се очекува благо намалување на производството на пченица за 1,7 проценти.
Организацијата предупредува дека геополитичката нестабилност, растот на цените на енергијата и високите трошоци за ѓубрива создаваат неизвесност за идните земјоделски сезони, што може дополнително да влијае врз глобалното снабдување со храна и цените на пазарите.
