Романија се соочува со потенцијално сериозна криза во воздушниот сообраќај, откако можната суспензија на активностите на РОМАТСА стигна до Врховниот совет за национална одбрана (CSAT). Романските власти предупредуваат дека прекин на работата на единствениот давател на услуги за воздушна навигација во земјата би можел да предизвика сериозни последици не само за цивилното воздухопловство, туку и за националната безбедност и мисиите на НАТО на Источното крило пишуваат порталите во Романија.
Според Претседателската администрација на Романија, евентуалната суспензија на РОМАТСА би создала „голема системска ранливост“ за националната безбедност и би довела до нарушување на интегрираниот надзор на воздушниот простор, како и до можен прекин на тактичките и логистичките мисии на НАТО.
РОМАТСА е единствениот овластен давател на услуги за управување со воздушниот сообраќај во романскиот воздушен простор, поради што евентуалното запирање на нејзината работа би можело да има далекусежни последици.
Во февруари 2026 година, Апелациониот суд во Букурешт донел одлука за суспензија во траење од 30 дена на сертификатот со кој РОМАТСА е овластена да обезбедува услуги за воздушна навигација. Одлуката следувала по судски спор поврзан со обвинувања за дискриминација при вработување. Сепак, одлуката не е правосилна ниту извршна.
Доколку суспензијата стапи во сила, последиците би можеле да бидат огромни. РОМАТСА управува со летовите што полетуваат и слетуваат на романските аеродроми, но и со авионите што транзитираат низ воздушниот простор на земјата.
Во екот на летната сезона, ваквото сценарио би можело да доведе до нарушување на до 2.000 летови дневно. Последиците не би биле ограничени само на Романија, бидејќи би можел да биде погоден и воздушниот простор што се управува за Република Молдавија.
Романските власти предупредуваат дека оперативната блокада би можела да предизвика и принудно пренасочување на европските воздушни транзитни коридори, што дополнително добива на тежина поради безбедносната ситуација на Источното крило на НАТО и во регионот на Црното Море.
Проблемот може директно да се одрази и врз тактичките и логистичките операции на Алијансата. Според проценката разгледана од CSAT, прекинот би го нарушил интегрираниот надзор на воздушниот простор и би можел да влијае врз мисиите на НАТО во регионот.
Последици би почувствувале и цивилниот и товарниот воздушен сообраќај, итниот транспорт и стратешките синџири на снабдување.
Поради сериозноста на ситуацијата, CSAT одлучил романската Влада, преку надлежните институции, да преземе мерки и да најде решение со кое ќе се обезбеди континуитет на услугите за воздушна навигација и безбедноста на воздушниот простор.
Од спор за вработување до прашање на национална безбедност
Корените на случајот датираат од 2020 година, кога Националниот совет за борба против дискриминацијата утврдил дека РОМАТСА дискриминирала 12 дипломци на Високата школа за цивилно воздухопловство при вработувањето.
Тогаш раководството било казнето со 10.000 леи, а било утврдено дека постапките за вработување не ги почитувале принципите на еднакви можности. Кандидатите тврделе дека работните места за контролори на летање не биле објавени на конкурс, туку биле пополнувани преку интерна селекција.
Спорот продолжил со години, а на 27 февруари 2026 година Апелациониот суд во Букурешт наредил едномесечна суспензија на сертификатот на РОМАТСА.
Со тоа, случајот од спор околу вработувањето прерасна во прашање што може да го засегне функционирањето на критичната инфраструктура на Романија.
Конечниот збор треба да го има Високиот суд за касација и правда, кој ќе одлучи за судбината на одлуката. Во меѓувреме, Судската инспекција ќе ги проверува и околностите поврзани со начинот на кој била донесена пресудата на Апелациониот суд.
Романија ги утврди и целите за НАТО
На седницата на CSAT биле разгледани и целите на Романија за Самитот на НАТО во Анкара.
Букурешт сака да го зајакне својот профил како сигурен сојузник на НАТО и повторно да го стави во фокус безбедносниот ризик во регионот на Црното Море, вклучително и последиците од руската агресија и инцидентите со беспилотни летала.
Романија ќе бара од Алијансата да продолжи со силно воено присуство и капацитети за одвраќање и одбрана во регионот и на романска територија.
CSAT одобрил и 5.358 воени и цивилни лица од романската армија да бидат предвидени за мисии и операции во 2027 година. Од нив, 2.786 се планирани за мисии надвор од земјата, а 1.801 војник ќе биде во готовност на романска територија со можност за распоредување по наредба.
Романија планира и поголем придонес во MCM BLACK SEA – заедничката иницијатива на Романија, Турција и Бугарија за противмински операции и заштита на пловидбата и критичната инфраструктура во Црното Море.
