Европската комисија денеска го објави предлог за дискусија за идното проширување во кое на земјите-кандидатки им се нуди постепена интеграција, но со заштитни клаузули што треба да обезбедат дека новите членки ќе го почитуваат тоа на што се обврзале во преговорите.
Во документот „Подготовки за поширока Унија“, ЕК предлага насоки и практични чекори за идното проширување.
Земјите-кандидатки би можеле да учествуваат во одредени политики на ЕУ дури и пред формално да станат членки, под услов да ги исполнат условите. Тоа треба да им помогне да го зајакнат својот административен капацитет, да ја зајакнат својата подготвеност за пристапување и треба да донесат опипливи придобивки за граѓаните и бизнисите и во ЕУ и во земјите пред проширување.
ЕК одлучи да предложи постепена интеграција откако земјите-членки не ја прифатија идејата за така нареченото обратно членство, според кое земјата-кандидат формално и правно би станала членка на ЕУ многу побрзо отколку во редовната постапка, но не би имале одредени права и бенефиции сè додека не ги исполни сите критериуми за членство.
ЕК предлага заштитни механизми во идните договори за пристапување, што треба да овозможат казнување на нови членки ако тие назадуваат во демократските стандарди, ги прекршат принципите и вредностите врз кои е основана ЕУ. Во најсериозните случаи, ова може дури и да доведе до одземање на правото на глас.
Предлогот на ЕК има сет секторски заштитни мерки во три области – економија, внатрешен пазар, како и правда и внатрешни работи, кои исто така беа во претходните договори за пристапување, но можеа да се активираат во рок од максимум три години од пристапувањето во ЕУ. Според извори од ЕК, ова сега може да се продолжи на 10 или дури 15 години.
Се предлага и нова неинституционална заштитна клаузула што би се активирала во случај на сериозно кршење на основните вредности врз кои е основана ЕУ и принципот на искрена соработка. ЕК предлага одлуката за активирање на институционалната заштитна клаузула да може да биде донесена без согласност од сите земји-членки.
Во предлогот се наведува и дека новите земји-членки на ЕУ да се обврзат дека нема да го употребат правото на вето за одлуки за идно проширување на Унијата поради билатерални спорови.
Со цел да се забрзаат преговорите за пристапување, ЕК препорачува гласање со квалификувано мнозинство за отворање на преговарачки кластери, затворање на поглавја и други чекори, додека едногласноста би останала услов за завршување на процесот на пристапување.
ЕК предлага Украина да има ограничени земјоделски субвенции и ограничен пристап до чувствителни земјоделски производи, со цел да се заштитат земјоделски производители во Франција и Полска.
Пакетот за проширување на ЕУ за 2026 година, што содржи извештаи за напредокот на земјите-кандидатки, ЕК ќе го објави на 28 октомври. Во тој пакет, тие ќе ги објават и скиците за четирите кандидати кои отишле најдалеку во процесот на пристапување, Црна Гора, Албанија, Молдавија и Украина, под услов да го одржат моментумот на реформите. Овие специфични планови ќе содржат и пробни рокови за поединечните фази од процесот на пристапување.
