Сезоната на финансиски извештаи во Северна Македонија можеби формално заврши, но вистинската анализа допрва добива замав. И по истекот на законскиот рок кон крајот на февруари, податоците продолжуваат да пристигнуваат, а со нив и појасна слика за она што навистина се случува во стопанството.
Податоците од меѓународната кредитна и бизнис-аналитичка куќа CompanyWall Business, која се занимава со проценка на деловниот и кредитниот ризик, овозможуваат подлабок увид во состојбата во стопанството и откриваат како компаниите се справуваат со современите предизвици. Наместо само бројки, овие извештаи ја прикажуваат двојната реалност на пазарот: стабилноста на агилните компании и притисокот со кој се соочуваат големите системи.
Во таа слика постои и потемна страна. Вкупно 6.412 компании се во блокада, што јасно укажува дека дел од пазарот сè уште работи под сериозен притисок на ликвидноста и отежнато финансирање.
Спротивно на тоа, постои далеку помала, но исклучително значајна група. Точно 603 компании имаат највисока AAA бонитетна оценка, што претставува 0,8% од сите анализирани субјекти. Токму во тој сегмент се гледа како изгледа стабилно работење во услови кога пазарот повеќе не толерира грешки.
Пазарот во две темпа
Како што пристигнуваат податоците за 2025 година, разликата помеѓу компаниите станува сè појасна. Микро и мали претпријатија први ги затвораат своите финансиски циклуси. Нивната предност се состои во поедноставената структура, брзото носење одлуки и способноста да се прилагодат во движење.
Големите системи, кои сè уште доминираат по обем на работење, побавно ја поминуваат истата постапка. Комплексноста на организацијата и поголемите оперативни трошоци ја забавуваат нивната реакција на промени кои во последните две години станаа правило, а не исклучок.
Токму затоа не изненадува што на листата на најуспешни за 2025 година се наоѓаат исклучиво компании со AAA бонитетна оценка.
На самиот врв се издвојуваат:
- ГОМАТИК увоз-извоз ДОО Куманово – 352.986.677 денари приходи и 115.500.432 денари нето добивка
- АРКА ДОО Скопје – 340.059.200 денари приходи и 163.067.248 денари добивка
- БИЛДИНГ ДИЗАЈН ДОО Скопје – 318.761.600 денари приходи и 115.367.912 денари добивка
Веднаш зад нив следи низа компании кои го потврдуваат истиот образец на стабилен и контролиран раст:
- СОЛАРБУИЛД увоз-извоз ДОО с. Козјак, Ресен – 291.978.814 / 86.595.496
- БАНАНА КИЦК ДОО експорт-импорт Тетово – 277.875.486 / 82.223.136
- ВФП АД Скопје – 255.186.152 / 59.916.780
- СМАРТ КОНЕКТ НЕТВОРКС ДООЕЛ Валандово – 188.953.622 / 131.665.600
- ДЕЛТА КОМПАНИ ДООЕЛ Скопје – 176.911.056 / 77.604.576
- ПЕТРОЛ-ОИЛ КОМПАНИ ДОО Скопје – 151.534.814 / 33.584.480
- ВИАПОСТ ДООЕЛ Скопје – 140.926.619 / 75.023.576
- ПРОХИАД СЕВЕРНА МАКЕДОНИЈА ДООЕЛ Скопје – 138.941.916 / 34.957.420
- АЛПИНЕ-РОЕКТ ДООЕЛ с. Селце, Тетово – 135.864.048 / 35.059.060
- VIP ПОШТА ДООЕЛ Скопје – 131.807.949 / 42.509.880
- КАРПЕТИУМ ДООЕЛ Скопје – 104.800.752 / 58.272.832
- КОНВИВИАЛ СММ ДОО Скопје – 100.189.289 / 35.713.888
2024. година на големите, но под притисок
Ако се направи чекор наназад, 2024 година нуди поинаков увид. Големите системи тогаш доминираа по приходи, но истовремено чувствуваа силен притисок од трошоците. Инфлацијата и растот на трошоците за работа директно влијаеја на нивните маржи, што за многу компании значеше влез во фаза на претпазливост и дополнително прилагодување.
Најголемите меѓу нив беа:
- ЏОНСОН МЕТИ ДООЕЛ Скопје – 117.808.652.288 денари приходи и 3.931.385.856 денари добивка
- УСЈЕ – 6.390.781.952 денари приходи и 1.893.170.688 денари добивка
- ТИНЕКС-МТ ДООЕЛ Скопје – 6.357.384.192 денари приходи и 54.074.572 денари добивка
Овие бројки сè уште ја покажуваат силата на големите компании, но истовремено јасно откриваат колку таа сила е изложена на надворешни притисоци кога се менуваат пазарните услови.
Во CompanyWall Business, меѓународната бонитетна куќа која ја следи финансиската состојба на компаниите во целиот регион, оценуваат дека моменталните податоци не говорат само за резултатите, туку и за промена на начинот на кој функционира пазарот.
“Она што сега го гледаме не е само разлика во резултатите, туку и разлика во начинот на работење. Големите системи сè уште имаат сила и обем, но помалите и флексибилни претпријатија сè почесто успеваат побрзо да реагираат и да ја одржат стабилноста. Учество на компании со AAA оценка е мало, но токму тој сегмент покажува како изгледа одржливо работење во услови кои не се лесни”, велат од CompanyWall Business.
Тие додаваат дека комплетната база на податоци ќе ги потврди овие разлики.
“Како што ќе се заврши обработката на сите извештаи, очекуваме уште појасна слика за раздвојувањето на пазарот. Веќе сега е видливо дека не е пресудно колку е голема компанијата, туку колку брзо може да се прилагоди и колку стабилно го управува своето работење”, напоменуваат од оваа бонитетна куќа.
Слика која наскоро ќе биде целосна
Како што ќе пристигнуваат новите извештаи, анализата ќе добие конечен облик, но основната насока веќе е видлива. Стопанството на Северна Македонија влегува во фаза во која разликите меѓу компаниите не се намалуваат, туку стануваат сè поизразени.
И токму во тие разлики, меѓу стабилните и ризичните, брзите и побавните, почнува да се обликува новата мапа на пазарот.
