Трагедијата во скопската населба Кисела Вода, каде што загина градежен работник, а четворица беа повредени откако ги затрупал насип од земја на градилиште, повторно ја отвори темата за безбедноста на работните места во Македонија. Последните статистички податоци покажуваат дека состојбата не се подобрува, туку напротив – бројот на несреќи, сериозни повреди и смртни случаи бележи раст.
Според податоците за 2023 и 2024 година, во Македонија во 2023 биле регистрирани вкупно 108 несреќи при работа, додека во 2024 бројката пораснала на 133 случаи. Тоа значи значително зголемување за само една година. Раст има и кај сериозните повреди, кои од 93 случаи во 2023 година се искачиле на 116 во 2024 година.
Особено загрижувачки е порастот на смртните случаи. Во 2023 година животот на работното место го загубиле 15 лица, додека во 2024 бројката пораснала на 17 загинати работници. Зголемена е и стапката на смртност на 100.000 работници – од 2,16 во 2023 на 2,45 во 2024 година.
Пораснала и стапката на повреди на 100.000 вработени, од 13,42 на 16,76, што укажува дека ризиците на работните места стануваат сè поголеми, а превентивните мерки не го даваат потребниот резултат.
Најризичен сектор и понатаму останува градежништвото, каде традиционално се случуваат најтешките несреќи – падови од височина, затрупување во ископи, удар од механизација, струен удар и работа без соодветна заштитна опрема. Последниот случај во Кисела Вода уште еднаш покажа колку опасна може да биде работа во ископ без соодветно обезбедување на теренот.
Дополнителен проблем е недостигот на институционален надзор. Во Скопје, град во кој има најголема концентрација на градилишта, фабрики, магацини, трговски центри и компании, во областа безбедност и здравје при работа има само 7 инспектори за труд. Тоа значи дека илјадници работници и стотици активни работни локации практично ги контролира минимален број службени лица.
Експертите предупредуваат дека со ваков кадровски капацитет е речиси невозможно да се спроведуваат редовни, темелни и превентивни контроли на сите ризични работни места. Наместо превенција, системот често реагира дури откако ќе се случи трагедија.
Законот за безбедност и здравје при работа јасно предвидува дека работодавачот мора да обезбеди процена на ризик, обука за вработените, заштитна опрема, стручен надзор и безбедни услови за работа. Но бројките покажуваат дека прописите често остануваат само формалност на хартија.
Во период кога низ Скопје и низ државата интензивно се гради, а работодавачите бараат брзи рокови и поголем профит, работниците неретко остануваат најслабата алка во системот. Зад секоја статистичка бројка стои човечки живот, семејство и трагедија која можела да биде спречена.
Растот на несреќите во 2024 година, заедно со ограничениот број инспектори, испраќа јасна порака дека без сериозни реформи, засилени контроли и реална примена на законите, работните места во Македонија ќе продолжат да бидат опасна зона за илјадници граѓани.
