Велика Британија се заканува дека ќе заплени танкери што ѝ припаѓаат на руската „сенка флота“, ескалирајќи го конфликтот и отворајќи нов фронт против Москва во време кога нејзините приходи од нафта паѓаат, објави „Гардијан“ .
Британски одбранбени извори потврдија дека во разговорите со сојузниците на НАТО се идентификувани воени опции за пресретнување и запленување на вакви бродови. Заканата доаѓа еден месец откако САД, со британска помош, го запленија рускиот танкер „Маринер“ во Атлантикот.
Според „Лојдс Лист Интелиџенс“, само во јануари во Ламанш и Балтичкото Море биле забележани 23 бродови од „сенката на флотата“ што пловеле со лажни или сомнителни знамиња. Многу од нив се поврзани со извозот на руска нафта, главно во Кина, Индија и Турција.
Во заедничка изјава потпишана кон крајот на минатиот месец, Обединетото Кралство, Германија, Франција и другите членки на НАТО со пристап до Балтичкото и Северното Море рекоа дека сите бродови мора „строго да се придржуваат кон важечкото меѓународно право“. И покрај ова, отсуствуваше конкретна акција.
„Кралската морнарица би можела да ги запре сите овие бродови со повикување на поморскиот закон, бидејќи тие во суштина се без државјанство“, рече Ричард Мид, главен уредник на специјализираното поморско списание „Лојдс Лист“. „Сепак, тие не го сторија тоа поради ризикот од ескалација“.
Минатиот месец, Кралските маринци одржаа брифинг за британските пратеници, а еден од присутните рече дека маринците „едвај чекаат“ да добијат наредба за акција.
Претходни случаи и можна реакција од Москва
Пред еден месец, САД го гонеа танкерот „Маринер“ од Карибите до Северниот Атлантик, каде што беше запленет помеѓу Шкотска и Исланд. Иако првично пловеше под лажно знаме, за време на гонењето беше повторно регистриран под руско знаме во неуспешен обид да се избегне запленување.
Реакцијата на Русија на тој настан беше пригушена. Сепак, операција предводена од Обединетото Кралство или друга европска земја би била значително посложена „бидејќи Москва веројатно би одговорила посилно“, според Мид. Тој додаде дека ризиците би можеле да се намалат ако акцијата се одвива надвор од балтичките или арктичките води.
Франција го задржа танкерот „Гринч“ покрај брегот на Шпанија на 22 јануари, пред да го потпише заедничкото соопштение. Бродот исплови од Мурманск под знамето на Коморските Острови, но една недела подоцна, францускиот претседател Емануел Макрон го информираше својот украински колега дека танкерот мора да биде ослободен поради одредбите од францускиот закон.
Што е руската „флота во сенка“?
Кон крајот на јануари, британскиот министер за одбрана во сенка, Џон Хили, најави состанок на балтичките и нордиските земји за да се разговара за „воените опции што би можеле да ги спроведеме“. Тој посочи дека запленетата нафта може да се продаде, а приходите „да се инвестираат во Украина за борба против инвазијата на Путин“.
Русија произведува околу 10 милиони барели нафта дневно, од кои околу 5 до 6 милиони барели се извезуваат по море, главно во Кина и Индија. Откако започна инвазијата на Украина, Западот воведе санкции и ограничувања на цените на руската нафта.
Како одговор на тоа, Москва потрошила околу 15 милијарди долари за купување на околу 400 стари танкери, честопати стари над 20 години, за да создаде своја „флота во сенка“.
„Станува збор за група стари, лошо одржувани бродови со нетранспарентно сопствеништво, кои често се несоодветно осигурани и пловат под знамиња на земји со слаб надзор или воопшто без надзор, а сè почесто користат лажни знамиња“, објасни Гонзало Саиз Ераусквин од британскиот тинк-тенк „Ројал Јунајтед Сервисис Институт“.
Иако идејата е позајмена од Иран и Венецуела, кои исто така се под санкции, „флотата во сенка“ на Русија работи одделно. Токму она што ја прави привлечна за Москва – нејзината способност да ги избегнува прописите – ја прави и ранлива. Брод што плови под лажно или повеќекратно знаме се смета за брод без државјанство и затоа може да биде запленет, иако правните толкувања се разликуваат низ Европа.
