Преговорите меѓу САД и Иран за завршување на војната, кои траат од 8 април, сè уште не напреднале подалеку од индиректните разговори преку посредници. Американскиот претседател Доналд Трамп ја гледа причината за ова во хаосот што владее во самиот Иран, тврдејќи дека Техеран „има големи тешкотии дури и да признае кој е неговиот вистински лидер“, пишува Дојче Веле.(DW)
Минатиот четврток, Трамп напиша на социјалната мрежа Truth Social дека во Иран постои борба за моќ меѓу „тврдокорните“ и „умерените, кои воопшто не се толку умерени, но нивното влијание се шири“. Истиот ден, американските медиуми објавија за наводни планови за напади врз ирански функционери кои ги поткопуваат преговорите, а за Ахмад Вахиди, командантот на Иранската револуционерна гарда, се вели дека е на врвот на таа листа.
Ахмад Вахиди, командант на Иранската револуционерна гарда
Ахмад Вахиди (68), ја презеде командата на Иранската револуционерна гарда откако неговиот претходник, Мохамед Пакпур, беше убиен во напад на 28 февруари 2026 година, заедно со други високи команданти. Вахиди е познат и во Иран и во странство; Интерпол го бара од 2007 година под сомнение за вмешаност во бомбардирањето на Еврејскиот центар AMIA во Буенос Аирес.
Аргентинските истражители го сметаат за еден од главните организатори на тој терористички чин, во кој беа убиени 85 лица. Во времето на нападот, Вахиди беше командант на Бригадата Кудс, елитната единица на Револуционерната гарда за операции во странство.
Вахиди се приклучи на Револуционерната гарда на 20-годишна возраст и ја изгради својата кариера за време на војната меѓу Иран и Ирак. Како тврдокорен, тој се истакна како министер за одбрана во владата на Махмуд Ахмадинеџад (2009-2013) и како министер за внатрешни работи во владата на Ебрахим Раиси (2021-2024). Таа се смета за клучна фигура во сузбивањето на протестите за правата на жените во 2022 година и припаѓа на внатрешниот круг соработници на новиот врховен лидер Моџтаба Хамнеи.
Мохамад Бакер Калибаф, претседател на парламентот
Како претседател на иранскиот Парламент (Маџлес) од 2020 година, Мохамад Бакер Калибаф е еден од најмоќните луѓе во Иран, а има и блиски врски со Револуционерната гарда.
Роден во 1961 година, тој се приклучи на Гардата по револуцијата и стана командант за време на Иранско-ирачката војна. Како претседател на парламентот, тој ја предводеше иранската делегација на првите преговори со САД во Пакистан, но не е сигурно дали ќе ја задржи таа улога. Иако нема јавни разговори за конфликтите, се тврди дека Калибаф ги обвинил Саид Џалили и неговите соработници за „уништување на Иран“, но таквите написи беа официјално демантирани.
Саид Џалили, моќниот од сенка
Американскиот канал Фокс њуз неодамна објави дека Саид Џалили, „тешкиот приврзаник на тврдокорните кој го исмејуваше Трамп“, би можел да го преземе водството на мировните преговори, иако засега нема потврда. Џалили (роден 1965 година) формално држи нејасни позиции, како што е член на советот за решавање на спорови, но е познат како цврст противник на какво било зближување со Западот.
Како волонтер во војната меѓу Иран и Ирак, тој изгуби дел од десната нога. Подоцна беше главен преговарач за нуклеарната програма, а неговиот пристап доведе до дополнителни санкции на ОН. По изјавите на Трамп, Џалили и други функционери објавија речиси идентични пораки: „Во нашиот Иран нема ниту тврдокорни, ниту умерени. Сите сме „ирански“ и „револуционерни“, и со челичното единство на народот и државата, во целосна лојалност кон врховниот водач на револуцијата, ќе го принудиме криминалниот агресор да се покае“.
Моџтаба Хамнеи, врховен лидер на Иран
Новиот врховен лидер на Иран е Моџтаба Хамнеи, вториот син на убиениот врховен лидер Али Хамнеи. „Собранието на експерти“ го назначи на таа позиција по смртта на неговиот татко во февруари 2026 година.
Откако ја презеде функцијата на 8 март, тој сè уште не се обратил на јавноста. За разлика од неговиот татко, Моџтаба секогаш дејствувал одзади. Неговата состојба е неизвесна по нападот врз комплексот на неговиот татко, а „Њујорк тајмс“ пишува дека наводно е сериозно ранет и се наоѓа на тајна локација под медицински надзор, без електронска комуникација.
Масуд Пезешкијан, претседател
Масуд Пезешкијан, кардиохирург по професија, е претседател на Иран од јули 2024 година. Во иранскиот систем, претседателот е подреден на врховниот лидер, кој ги контролира војската, судството и надворешната политика. Пезешкијан постојано ја нагласува потребата од преговори со САД и повикува на „фер и еднакви разговори“.
Тој официјално го поддржува Мохамад Бакер Калибаф, кој како претседател на парламентот ги воспостави првите контакти со САД во Пакистан.
Абас Арагчи, министер за надворешни работи
Министерот за надворешни работи Абас Арагчи (роден во 1962 година) исто така ја повторува пораката за потребата од преговори во своите јавни настапи. Искусен дипломат, тој беше главен преговарач на Иран во разговорите што доведоа до нуклеарниот договор од 2015 година (JCPOA). Во последните денови, тој отпатува во Пакистан, Оман и Русија на разговори.
Во исто време, иранската новинска агенција Фарс, блиска до Револуционерната гарда, објави дека Иран испратил „писмени пораки“ преку Пакистан до американската Влада, наводно во врска со „црвените линии“ на Исламската Република, вклучувајќи ја нуклеарната програма и Ормуската Теснина.
Дојче Веле
