Во емисијата „Ноќно студио“ на 4ТВ, Треновски предупреди дека најголемиот проблем со сивата економија не е само избегнувањето на даночните обврски, туку и нерамноправната положба во која се доведуваат компаниите што работат легално и ги исполнуваат сите законски обврски.
„Најголемиот данок и трошок за една компанија е конкурент кој не плаќа данок. Од тоа поголема давачка за компанија што ги плаќа сите даноци нема“, истакна професорот.
Според него, фирмите што не плаќаат даноци и придонеси имаат можност да понудат пониски цени од оние што редовно ги подмируваат своите обврски, со што се создава сериозна нелојална конкуренција на пазарот.
Последиците од ваквата состојба се чувствуваат на повеќе нивоа. Државата останува без значителен дел од потенцијалните даночни приходи, легалните компании се соочуваат со нееднакви услови за работа, а граѓаните кои работат неформално често немаат соодветна здравствена, пензиска и социјална заштита.
Треновски посочи дека размерите на проблемот се сериозни, особено ако се земе предвид дека одредени проценки ја ставаат сивата економија близу една третина од вкупната економска активност.
„Замислете, една третина од економијата. Зборуваме за огромна сума средства“, рече Треновски.
Тој нагласи дека намалувањето на сивата економија би можело да отвори значителен простор за зголемување на буџетските приходи, без нужно да се воведуваат нови даноци или да се зголемуваат постојните даночни стапки.
Како едно од најважните решенија за справување со овој проблем, професорот ја посочи дигитализацијата на економските процеси и даночната администрација.
„Дигитализацијата е една од најглавните форми. Во дел од земјите немаат класични фискални каси, туку користат програми преку телефон што функционираат како фискална каса“, објасни Треновски.
Според него, современите дигитални решенија можат да придонесат за поедноставување на процедурите, подобра евиденција на економските активности и полесно исполнување на законските обврски од страна на компаниите.
Сепак, професорот предупреди дека борбата против неформалната економија не смее да се темели исклучиво на засилени инспекциски контроли, високи парични казни и затворање бизниси.
„Не мора веднаш да се оди со најдраконски мерки и да се затвораат бизниси, затоа што тоа може да предизвика уште поголемо повлекување на дел од компаниите во неформалната економија“, предупреди Треновски.
Тој смета дека државата треба да создаде услови во кои неформалните бизниси и работници постепено ќе бидат поттикнати да станат дел од легалната економија. Тоа, според него, може да се постигне преку поедноставени административни постапки, соодветни олеснувања и дигитални услуги што ќе го намалат товарот врз компаниите.
Неговата оценка е дека справувањето со сивата економија бара системски пристап кој ќе ја зајакне даночната дисциплина, но истовремено ќе овозможи подобри и поправедни услови за работење на сите стопански субјекти.
