Македонскиот медиумски пазар се соочува со сериозни структурни ограничувања – тој е мал, презаситен со субјекти и изложен на силна конкуренција од соседството, но и покрај тоа успева да оствари позитивни финансиски резултати. Ова го покажува најновата „Анализа на медиумскиот пазар во Македонија“ изработена од Агенцијата за аудио и аудиовизуелни медиумски услуги (АВМУ).
Податоците за 2024 година откриваат дека вкупните приходи во медиумската индустрија (без јавниот сервис МРТ) изнесувале 2,28 милијарди денари, односно околу 37 милиони евра, додека трошоците биле околу 34 милиони евра. Клучниот извор за опстанок на медиумите останува рекламирањето, кое носи дури 86 отсто од вкупните приходи.
Пазар на над 450 медиуми каде телевизијата е неприкосновен лидер
Во државата се активни над 450 медиуми, од кои 36 се комерцијални телевизии, 57 приватни радиостаници, 19 печатени медиуми и околу 350 онлајн портали. Високиот број на интернет-портали се должи пред сѐ на многу ниските регулаторни, правни и финансиски бариери за влез на овој пазар.
Сепак, најголемиот дел од финансискиот колач завршува кај телевизиите. Овој сектор остварил речиси 71 отсто од вкупните приходи во медиумската индустрија (1,6 милијарди денари). Во исто време, телевизијата останува доминантен медиум кој секојдневно го следат дури 72,4 отсто од граѓаните и се перципира како најобјективен извор на информации во кој граѓаните имаат најголема доверба.
Од друга страна, печатените медиуми продолжуваат да бележат долгорочен структурен пад со намалени тиражи и остварени вкупни приходи од скромни 178,84 милиони денари.
Секој трет граѓанин нема доверба во ниту еден медиум
И покрај позитивните финансиски биланси, анализата нотира загрижувачки податоци за јавната перцепција. Генералната доверба во медиумите е на исклучително ниско ниво – дури 30,3 отсто од испитаниците изјавиле дека немаат доверба во ниту еден медиум.
Публиката е делумно незадоволна и од понудената телевизиска програма. Граѓаните сметаат дека се презастапени телевизиските серии, вестите и дебатните емисии, а сериозно недостасува квалитетна домашна играна програма (серии и филмови), научни, образовни и документарни емисии, како и содржини за деца и млади.
Како до подобра медиумска слика?
За да се надминат овие предизвици, во анализата на АВМУ се препорачува системски пристап. Некои од клучните решенија вклучуваат:
Основање Фонд за медиумски плурализам: Со цел да се стимулира производството на квалитетни содржини од јавен интерес и да се зајакне домашната аудиовизуелна продукција.
Поддршка на истражувачкото новинарство: Развивање механизми за финансиска помош, но и стимулирање на образованието на новинарски кадар за да се врати изгубената доверба кај граѓаните.
Модернизација на регулативата: Промена на строгите законски ограничувања за медиумска сопственост кои не соодветствуваат на денешното дигитално опкружување.
Приспособување кон дигитализацијата: Медиумите мора да развиваат нови бизнис-модели и да најдат нови извори на приходи во дигиталната ера.
Останува предизвикот како традиционалните медиуми ќе се справат со новите дигитални играчи како инфлуенсерите и влогерите, кои земаат сѐ поголем дел од рекламните буџети, а за чие работење сѐ уште не постојат прецизни и систематски податоци.
