Глобалниот пазар на бакар се соочува со предизвици во снабдувањето, а аналитичарите очекуваат дефицитот да се зголеми од 2027 година. Според прогнозата на UBS Group, недостигот на бакар следната година би можел да достигне 379.000 тони, што претставува раст од 73 проценти во однос на очекуваниот дефицит за 2026 година.
Недоволниот број големи нови наоѓалишта, прекините во производството и растечката побарувачка се фактори што ја зголемуваат важноста на новите рударски инвестиции. Во вакви услови, вниманието повторно се насочува кон познатите минерални ресурси и проектите што би можеле да придонесат кон идното снабдување.
Во Македонија, покрај активното производство во Бучим и Боров Дол, проектот „Иловица-Штука“ е меѓу најнапредните нови инвестиции во рударскиот сектор. Според претходните проценки на Геолошкиот завод на САД, на локалитетот се проценуваат околу 410.000 тони бакар, содржани во приближно 237 милиони тони руда.
Истражувањата на локалитетот започнале пред повеќе децении, додека подоцнежните детални истражувања на инвеститорот ги потврдиле наведените ресурси. Развојот на современите технологии за истражување и експлоатација на минерални суровини отвора можности за поинаков пристап кон познатите наоѓалишта.
Според податоците наведени во доставениот текст, проектот има потенцијал за извоз од над 10.000 тони бакар годишно во период од две децении. Ова е проценка на потенцијалното производство и извоз, а не податок за веќе реализирано производство.
Во услови на очекуван недостиг на глобалниот пазар, „Иловица-Штука“ ја отвора пошироката тема за развојот на нови рударски проекти во Македонија, нивното економско значење и условите под кои тие можат да се реализираат одговорно.
Инаку, во светски рамки актуелното високо ниво на цените на бакарот укажува на тоа дека загриженоста во врска со понудата е оправдана и се одразува на пазарот. Референтната цена на бакарот на Лондонската берза за метали (LME) се движи околу 14.800 американски долари по тон, приближувајќи се до рекордот поставен претходно во септември. Bank of America ја зголеми својата прогноза за просечната цена на бакарот во 2026 година за 11%, на 11.313 долари по тон, наведувајќи ги како причина честите прекини во работата на рудниците. И Deutsche Bank ја зголеми прогнозата за 2026 година на просек од 12.125 долари по тон, додека UBS предвидува дека цената на бакарот ќе достигне 15.000 долари веќе во декември. Од почетокот на годината, цената на бакарот порасна за речиси 20%, надминувајќи го влијанието на инфлаторните притисоци што негативно се одразија врз други метали, како што е златото.
Аналитичарите претежно укажуваат на слабата понуда од рудниците како главен двигател на растот на цената на бакарот. Според Извештајот на Moody’s, агенцијата за кредитен рејтинг, тековниот инвестициски циклус во индустријата оди во прилог на надополнувањето на резервите и би можел да ја зајакне долгорочната конкурентност, но бара значителни финансиски средства поради растечки трошоци и оперативни ризици.
„Високите цени на бакарот придонесуваат за остварување профит, но капиталните расходи го апсорбираат поголемиот дел од тој профит и ги оставаат производителите со високи трошоци изложени на ризик од корекција на цените“, се наведува во прогнозата на „Мудис“ (Moody’s).
Новиот извештај на глобалната компанија за финансиски услуги „Coface“ исто така очекува дека цените на бакарот и никелот би можеле да се удвојат во текот на следната деценија, поттикнати од побарувачката во градежништвото, енергетската транзиција и електрификацијата. Алуминиумот, бакарот и никелот би можеле да се соочат со недостиг во понудата што во просек би изнесувал околу 10% од побарувачката до 2035 година, бидејќи рударските компании се соочуваат со тешкотии при обезбедувањето доволно нови капацитети за производство. Понудата на бакар би можела да биде намалена за дури 17%. „Coface“ предвидува дефицит на рафиниран бакар од 1,5 до 6,5 милиони тони до 2035 година, што претставува околу 11% од проектираната побарувачка.
„Американските царини се дел од многу пошироката промена во начинот на кој се тргува со метали. Владите со години ја ограничуваат трговијата со метали, а мерките на САД дополнително го зголемуваат тој притисок во момент кога понудата веќе заостанува зад побарувачката. За производителите во САД, Канада и Мексико, тоа значи планирање на повисоки трошоци за метали на долг рок, наместо чекање на евентуален трговски договор кој би довел до намалување на цените“, оценува економистот Маркос Каријас, за „Coface“.
Извештајот на „Coface“ за индустриските метали се заснова на анализа на податоци за производството, потрошувачката и цените, преземени од Лондонската берза за метали, Геолошкиот институт на САД, Светската банка и Меѓународната агенција за енергетика (IEA).
