Пишува: Мирослав Трлин, димпломиран економист во пензија
Времето на оваа планета постои и со нас, и без нас. Ние сме само гости кои влегуваат во еден дел од времето, живеат и излегуваат во друг дел од него. Тоа е природен тек што не зависи од нашите календари, уреди или навики. И токму затоа, најголемата човечка заблуда е верувањето дека можеме да го „поместиме“ времето.
Времето не поминува – ние поминуваме низ времето.
Сезонското менување на часовникот, воведено пред повеќе од еден век под изговор на заштеда на енергија, денес претставува симбол на административна инерција. Она што некогаш изгледало рационално во индустриската ера, денес е претворено во навика без вистинска оправданост. Современите технологии, автоматското осветлување и променетите начини на работа ја направија првичната цел речиси ирелевантна.
Во време кога светот функционира континуирано – кога болниците, транспортот, дигиталните системи и економијата не запираат – идејата дека двапати годишно административно ќе „го поместиме времето“ делува како остаток од поинакво време, а не како одраз на современа цивилизација. Сè повеќе општества ја преиспитуваат оваа практика, препознавајќи дека стабилноста, а не привремената корекција, е темел на функционалниот систем.
Аргументот за енергетска заштеда денес е минимален, но последиците по човекот се реални. Човечкиот организам не живее според административни одлуки, туку според биолошки ритми создадени со милиони години еволуција. Ненадејната промена на часовникот носи замор, намалена концентрација и нарушување на природниот баланс. Милиони луѓе двапати годишно се принудени да го приспособуваат својот сон, својата работа и своето секојдневие на систем што не го подобрува нивниот живот, туку го нарушува.
Но вистинското решение не лежи во менувањето на времето, туку во менувањето на организацијата. Во рамките на една иста временска зона, работното време може разумно да се приспособува според географската положба и природниот циклус на светлина. Источните региони можат да започнуваат порано, западните подоцна, без да се наруши единствениот временски систем. Така, времето останува стабилно, а општеството станува усогласено со реалноста.
Истото важи и во рамките на една држава. Наместо административно да го поместуваме часовникот за сите, можеме организациски да го приспособиме почетокот на работниот и образовниот ден во согласност со природниот тек на светлината. Со тоа се зачувува стабилноста на времето, а човекот повторно се усогласува со природниот ритам.
Овој пристап не е само практичен, туку и цивилизациски зрел. Тој претставува признавање на една едноставна вистина: времето не е наша сопственост, туку рамка во која постоиме. Ние не сме негови господари, туку минливи патници низ неговиот непрекинат тек.
Време е разумот да ја замени навиката.
Да престанеме да го менуваме часовникот – и да почнеме да се менуваме себеси.
Ставовите искажани во „Колумни“ се лични ставови на авторите и не се автоматски и ставови на редакцијата на „24инфо“. Одговорноста за изнесеното во нив е исклучиво на авторот.
