Астронаутите од мисијата „Артемис II“ денеска се враќаат на Земјата по историското десетдневно патување околу Месечината, означувајќи нова ера во американските вселенски мисии со човечки екипаж по повеќе од половина век.
Капсулата „Орион“, во која се наоѓа четиричлениот екипаж, се очекува да слета во Тихиот океан во близина на брегот на Сан Диего. Според информациите од НАСА, слетувањето е предвидено за 20:07 часот по источноамеричко време, односно во 02:07 часот по македонско време, во ноќта кон сабота.
Пред да стигнат до океанот, астронаутите ќе поминат низ една од најкритичните фази од мисијата – влезот во Земјината атмосфера. Капсулата ќе се движи со брзина од околу 40.000 километри на час, при што екипажот ќе се потпре на напреден топлински штит кој ги штити од екстремно високите температури што се создаваат при триењето со атмосферата.
Доколку сè се одвива според планот, „Орион“ ќе се спушти во океанот кратко по 2 часот по полноќ, по што веднаш ќе започне сложена операција за извлекување на екипажот.
Спасувачка операција во неколку фази
По слетувањето, астронаутите ќе ги исклучат системите на капсулата и ќе го почекаат пристигнувањето на спасувачките тимови. Во операцијата се вклучени НАСА и американската војска, кои ќе користат специјализирана опрема и воздушна поддршка.
Планирано е ангажирање на четири хеликоптери – два за директно спасување и два за снимање и координација. Еден од хеликоптерите ќе постави стабилизациски прстен околу капсулата за да се одржи во исправена положба во водата.
Потоа, астронаутите ќе бидат извлекувани еден по еден со помош на специјална корпа и транспортирани до бродот на американската морнарица „USS John P. Murtha“, каде што ќе им бидат направени првични медицински прегледи. Оттаму ќе бидат префрлени на копно и ќе продолжат кон Хјустон.
Телото под стрес по враќањето
Иако мисијата траеше релативно кратко, престојот во бестежинска состојба остава последици врз човечкото тело. За време на престојот во микрогравитација, астронаутите редовно вежбале за да ја одржат мускулната маса, густината на коските и функцијата на кардиоваскуларниот систем.
За таа цел користеле специјален уред – „замајник“, кој овозможува изведување различни вежби и покрај ограничениот простор во капсулата.
Сепак, по враќањето на Земјата, телото мора повторно да се адаптира на гравитацијата, што може да предизвика слабост, губење рамнотежа и чувство на тежина.
Искуства од претходни мисии
Искуствата од други астронаути покажуваат дека адаптацијата не е лесна. По подолг престој во вселената, многумина имаат проблеми со стабилноста и координацијата, а кај некои процесот на опоравување трае со денови.
Астронаутката Јасмин Могбели опиша дека по враќањето било „речиси невозможно да оди право со затворени очи“, додека нејзиниот колега Андреас Могенсен истакна дека чувствувал нестабилност и брз замор во вратот.
Според астронаутката Жанет Епс, најголемиот предизвик е повторното навикнување на Земјината гравитација, што бара постојано движење и физичка активност, и покрај заморот.
Со оваа мисија, „Артемис II“ не само што го означува враќањето на човекот во орбитата околу Месечината, туку и ја отвора вратата за идните мисии кои ќе имаат за цел повторно слетување на човештвото на Месечината.
